Ağrı web tasarım firması arayışı, tabela ya da kartvizit bastırmaya benzemez; iş, teslim günü bitmez. Yayından sonra da güncelleme, güvenlik ve arama görünürlüğü için aynı ekiple uzun süre çalışabilirsiniz. Bu nedenle karar, yalnızca beğenilen bir tasarıma ya da cazip bir rakama dayanmamalıdır. Değerlendirmeye firmanın geçmiş işlerinden başlamak yerinde olur. Portföy ve referanslar bir fikir verdikten sonra sıra çalışma düzenine ve sözleşmeye gelir. Sözleşmenin içinde ise sahiplik ve destek maddeleri ayrı bir özen ister. Bu konularda belirsizlik bırakan firmaları ele veren işaretleri de yazının sonunda bulabilirsiniz.
Ağrı web tasarım firması nasıl değerlendirilir?
Bir Ağrı web tasarım firması için ne yapabileceğini anlatmaktan çok, daha önce ne yaptığını göstermek önemlidir. Ne var ki özenle seçilmiş ekran görüntüleri, bir sitenin günlük kullanımda nasıl davrandığını söylemez. Bu yüzden portföyü incelerken vitrine değil, işleyişe bakmak gerekir. Sunulan işlerin gerçekten o ekip tarafından yapılıp yapılmadığını sormaktan da çekinmeyin. Bunun için portföydeki sitelerden birkaçını telefonunuzda açın ve kendinizi o işletmenin müşterisi yerine koyun. Aradığınız bilgiye kaç dokunuşta ulaştığınıza, sayfaların beklemeden açılıp açılmadığına ve iletişim düğmesinin kolayca bulunup bulunmadığına dikkat edin. Formların sade, hata mesajlarının anlaşılır olması da özenin küçük ama anlamlı bir işaretidir. Öte yandan bütün örnekler aynı kalıptan çıkmış gibi görünüyorsa, ekip her işe aynı şablonla yaklaşıyor olabilir. Farklı sektörlere farklı çözümler üretmiş bir portföy ise dinleme becerisine işaret eder. Sitenin ziyaretçiye görünen yüzü kadar yönetim paneli de önemlidir. Görüşme sırasında firmadan, bu paneli bir deneme sitesi üzerinden kısaca göstermesini isteyin. Yeni bir duyuru eklemenin, fotoğraf değiştirmenin ya da çalışma saatini güncellemenin kaç adım sürdüğünü kendi gözünüzle görün.
Karmaşık bir panel, küçük değişiklikler için bile her seferinde firmaya yazmanız anlamına gelir. Sade bir yönetim ekranı ise sitenin güncel kalmasını sizin elinize bırakır. Portföyün ardından referanslara geçebilirsiniz. Firmadan, kısa süre önce birlikte çalıştığı birkaç işletmenin iletişim bilgisini isteyin. İşletme sahiplerine, işin söz verilen tarihte bitip bitmediğini ve yayından sonra bir sorun yaşadıklarında kime ulaştıklarını sorun. Aksilik yaşanan bir projede firmanın nasıl davrandığı, pürüzsüz geçen bir işten çok daha öğreticidir. Mümkünse bu işletmelerin sitelerine bugün de göz atın. Sitelerin hâlâ güncel olması, iş birliğinin yayından sonra da sürdüğünü gösterir. Referans paylaşmakta isteksiz davranan bir ekip ise en azından nedenini açıklamalıdır. Bir diğer ölçüt, ekibin şehri ne kadar tanıdığıdır. Yerel pazara hâkim bir Ağrı web tasarım firması, müşterilerinizin sizi hangi kelimelerle aradığını bildiği için önemli bir katkı sağlar. Örneğin mahalle ya da cadde adıyla arama yapan birinin sizi bulabilmesi için bu adların sayfalarda doğal biçimde geçmesi gerekir.
Şehrin temposunu bilen bir ekip, Ağrı’da kışın çalışma düzenini değiştiren işletmelerin güncelleme ihtiyacını da baştan hesaba katar. Ayrıca aynı şehirde bulunmak yüz yüze toplantıyı, yerinde fotoğraf çekimini ve acil durumlarda hızlı iletişimi kolaylaştırır. Yine de yerellik tek başına yeterli değildir; yerel bilginin teknik yetkinlikle birlikte gelmesi gerekir. Teknik yetkinliği anlamak için uzman olmanız gerekmez; birkaç basit soru çoğu zaman yeterlidir. Sitelerin hangi altyapıyla kurulduğunu, mobil uyumun nasıl denendiğini ve arama motorları için temel ayarları kimin yaptığını sorun. Konuyu sade bir dille anlatabilen ekip, işine hâkim olduğunu da göstermiş olur. Teknik terimlerin arkasına saklanan belirsiz yanıtlar ise ileride iletişimin de zorlaşacağına işaret edebilir. Geçmiş işler ve referanslar olumlu bir izlenim bıraktıysa değerlendirmenin bir sonraki aşamasına geçebilirsiniz. Çünkü güçlü bir portföy, sizinle yürütülecek sürecin de aynı özenle ilerleyeceğini tek başına göstermez.
Çalışma düzeni ve sözleşme: imzadan önce netleşmesi gerekenler
Web projeleri çoğu zaman teknik bir sorundan değil, kimin neyi ne zaman yapacağının belirsiz kalmasından dolayı gecikir. Özellikle metin ve fotoğrafların hangi tarihte kimden geleceği konuşulmadığında proje haftalarca bekleyebilir. Sözleşmeden önce çalışma düzenini konuşmak, bu belirsizliğin önüne büyük ölçüde geçer. İlk görüşme, firmanın çalışma biçimini anlamak için iyi bir fırsattır. Verimli bir görüşmede konuşmanın büyük kısmını firma değil, siz yaparsınız. Karşınızdaki ekip; müşterilerinizin kim olduğunu, telefonda hangi soruları sık duyduğunuzu ve sitenin hangi işi üstlenmesini beklediğinizi öğrenmek ister. Daha ihtiyacı dinlemeden hazır paket listesi çıkaran bir yaklaşım ise sitenin size göre değil, bir kalıba göre şekilleneceğini düşündürür. Görüşmenin sonunda konuşulanların yazılı bir özetini istemek, beklentilerin aynı olduğunu doğrulamanın pratik bir yoludur. Projenin aşamaları, her aşamanın bitiş tarihi ve sizden beklenen katkılar da baştan bir takvime bağlanmalıdır. Taslak tasarım, içeriklerin yerleştirilmesi ve son kontroller gibi dönüm noktalarında onayınızın alınması, sonradan çıkabilecek sürprizleri azaltır.
Ayrıca tüm sorularınızı iletebileceğiniz tek bir sorumlu kişinin olması, mesajların ekip içinde kaybolmasını önler. Bunun yanında firmaya telefonla mı, mesajla mı ve günün hangi saatlerinde ulaşabileceğinizi öğrenin. Çünkü teklif aşamasındaki yanıt hızı, iş birliğinin geri kalanına dair erken bir ipucu verir. Projede kimlerin çalışacağını sormak da faydalıdır. Tasarımı, kodlamayı ve metinleri aynı ekip mi üstleniyor, yoksa bazı işler dışarıya mı veriliyor? Dışarıdan destek alınması kendi içinde bir kusur sayılmaz. Ancak böyle bir durumda sonuçtan kimin sorumlu olacağı ve size kimin hesap vereceği baştan belirlenmelidir. Özenli çalışan bir Ağrı web tasarım firması, siteyi yayına vermeden önce bir deneme adresinde size gösterir. Bu aşamada sayfaları farklı cihazlarda açabilir, formları deneyebilir ve metinlerdeki hataları işaretleyebilirsiniz. Böylece düzeltmeler, site ziyaretçilere açılmadan tamamlanır. Deneme süreci atlanıp sitenin doğrudan yayına alınması ise hataların ilk olarak müşterileriniz tarafından fark edilmesine yol açabilir.
O yüzden bu adımın takvimde yer alıp almadığına da bakın. Konuşulan her şey, en sonunda sözleşmeye yansımalıdır. Sözleşme, iyi niyetle başlayan bir iş birliğinin sınırlarını çizer. Teklifte yer alan sayfa listesini ve işlevleri sözleşmeye ek olarak bağlatmak, iki tarafın neyi üstlendiğini netleştirir. Böylece ileride “Bu da işin içinde miydi?” tartışması yaşanmaz. Ödeme takvimi de bu aşamada konuşulmalıdır. Ödemelerin somut teslimlere bölünmesi, iki taraf için de adil bir düzendir. Bedelin bir kısmının işe başlarken, bir kısmının tasarım kabul edildiğinde, kalanının ise site yayına girdiğinde ödenmesi sık kullanılan bir yöntemdir. Proje yarıda kalırsa, o ana kadar yapılan işin nasıl hesaplanacağı sözleşmede yer almalıdır. Aynı maddede, hazırlanan dosyaların size hangi biçimde teslim edileceği de belirtilmelidir.
Sözleşmede aranacak sahiplik ve destek maddeleri
Sözleşmenin en hassas kısmı, site teslim edildikten sonra neyin kime ait olacağını ve desteğin nasıl süreceğini anlatan maddelerdir. Sahiplik konusu açıkça yazılmazsa firma değiştirmek istediğinizde kendi sitenize erişmek bile zorlaşabilir. Bu yüzden görüştüğünüz Ağrı web tasarım firması hangisi olursa olsun, hesapların, dosyaların ve destek döneminin nasıl tanımlanacağını yazılı olarak isteyin. İlk madde adres ve sunucu hesaplarıyla ilgilidir. Sitenizin adresi, yani alan adı, müşterilerin sizi bulduğu kalıcı bir tabeladır ve kaydın işletmeniz adına yapılması gerekir. Barındırma hesabının da işletme adına açılması ya da en azından yönetici erişiminin size verilmesi önemlidir. Firmanın bu hesapları kendi üzerinde tuttuğu durumlarda ayrılık süreci bir pazarlığa dönüşebilir. Proje bittiğinde tüm giriş bilgilerinin size teslim edileceğini sözleşmeye yazdırın. Kod ve dosyalar ikinci önemli konudur. Sitenin kaynak kodu, tasarım dosyaları, metinleri ve size özel çekilen fotoğrafların kullanım hakkı sözleşmede açıkça tanımlanmalıdır.
Bazı firmalar yalnızca kendilerinin yönetebildiği kapalı sistemlerle çalışır; böyle bir altyapıdaki siteyi başka bir sunucuya taşımak çoğunlukla mümkün değildir. Yaygın ve açık kaynaklı bir içerik yönetim sistemi tercih etmek bu riski azaltır. Ücretli tema ve eklentiler için de benzer bir dikkat gerekir. Bu ürünler, güncelleme ve destek hakkını lisans sahibine verir. Lisans firmanın hesabına kayıtlıysa, iş birliği sona erdiğinde güncellemeleri alamayabilirsiniz. Bu yüzden kullanılan lisansların listesini, kimin adına alındığını ve yenileme tarihlerini teslim belgelerine ekletin. Bütün bu hakların somut bir karşılığı olarak teslim sırasında bir devir dosyası isteyin. Bu dosyada hesapların listesi, kullanılan eklentiler, yedeklerin saklandığı yer ve yönetim paneline giriş adımları yer alabilir. Böyle bir belge, ileride ekip değişse bile sitenin kesintisiz yönetilmesini kolaylaştırır. Destek tarafında ilk bakılacak konu, yayından sonraki hata düzeltme dönemidir.
Birçok ekip, site açıldıktan sonraki ilk dönemde ortaya çıkan aksaklıkları ek ücret almadan giderir. Bu dönemin ne kadar süreceği ve hangi işleri kapsadığı sözleşmede yazılı olmalıdır. Örneğin kırık bir bağlantı ya da çalışmayan bir form bu kapsamda değerlendirilirken yeni bir sayfa eklemek genellikle ayrı bir iştir. Ayrımı baştan netleştirmek, iki taraf için de tartışmasız bir çalışma düzeni kurar. Güvenlik güncellemeleri, düzenli yedekleme ve hız kontrolleri ise süreklilik ister. Firmanın bu işler için bir bakım anlaşması sunup sunmadığını öğrenin. Sunuyorsa anlaşmanın neleri kapsadığını ve acil bir durumda ekibin ne kadar çabuk devreye gireceğini sorun. İçerikleri kendiniz güncellemek istiyorsanız teslim sırasında yönetim paneli eğitimi talep edin. Bir sorun yaşandığında telefonu açan ya da gerektiğinde işletmenize gelebilen bir ekip, özellikle yoğun dönemlerde büyük kolaylık sağlar.
Sözleşmede belirsizlik bırakan firmaların uyarı işaretleri
Ağrı web tasarım firması seçerken yapacağınız görüşmelerde bazı işaretler, daha sözleşme imzalanmadan sorun yaşanabileceğini haber verir. Onları erken görmek, bütçenizi de zamanınızı da korur. Tek başına bir işaret, firmanın kötü niyetli olduğunu göstermez; ancak bu işaretler çoğaldıkça dikkatli olmak gerekir. İlk işaret, kapsamı anlatmadan tek satırlık bir rakam sunan tekliflerdir. Böyle teklifler, ileride ek ücret tartışmalarına kapı aralar. Birkaç hafta içinde aramalarda zirveye yerleşeceğinizi söyleyen firmalara karşı da temkinli olun. Çünkü hiçbir ekip, arama motorlarının sıralamasını tek başına kontrol edemez. Sınırsız revizyon, sınırsız destek ya da ömür boyu ücretsiz barındırma gibi ifadeler kulağa hoş gelse de yazılı koşullar çoğunlukla farklıdır.
Böyle bir vaatle karşılaştığınızda ayrıntıların sözleşmeye nasıl yansıyacağını sorun. Yönetici şifresini paylaşmayan veya adres kaydını kendi hesabından çıkarmak istemeyen bir firma, sizi kendisine bağımlı hâle getirir. Kaynak dosyaları vermeyi reddetmek de aynı anlama gelir. Daha teklif aşamasında sorularınızı yanıtsız bırakan bir ekibin, iş başladıktan sonra hızlanması pek olası değildir. Ödemenin tamamını en başta isteyen ve teslim adımlarına bağlamayan bir plan da dikkat edilmesi gereken bir işarettir. Karar vermeniz için sizi sıkıştıran yaklaşımlar da bu listeye eklenebilir. Yalnızca birkaç gün geçerli olduğu söylenen indirimler, teklifleri sakin biçimde karşılaştırmanızı zorlaştırır. Benzer şekilde, sözlü olarak verilen ama yazıya dökülmesinden kaçınılan her söz ileride tartışma konusu olabilir.
Sözleşme taslağında hiçbir değişikliğe izin vermeyen bir ekip de aynı dikkatle değerlendirilmelidir. Özenli bir firma ise size düşünmek için zaman tanır ve önerilerinizi dinler. Sahiplik ya da destek süresiyle ilgili konuşulanları sözleşmeye yazmaktan da çekinmez. Kısacası ihtiyacınızı dinleyen, sürecini açıkça anlatan ve sahipliği size bırakan ekip, uzun vadeli bir ortağa dönüşür. Kararı verirken bu işaretleri, portföy ve referanslardan edindiğiniz izlenimle birlikte tartın. Böylece sitenizi yalnızca bugün için değil, önümüzdeki yıllar için de gönül rahatlığıyla emanet edebileceğiniz bir ekip seçmiş olursunuz.
Ağrı’da firma seçimi öncesi sık duyduğumuz sorular
Firmanın kendi web sitesi bir fikir verir mi?
Evet, çoğu zaman oldukça iyi bir fikir verir. Kendi sitesi yavaş açılan ya da uzun süredir güncellenmemiş bir firma, müşterisinin sitesine daha fazla özen göstermeyebilir. İletişim bilgilerinin eksik olması da benzer bir soru işareti doğurur. Bununla birlikte yoğun çalışan bazı ekipler kendi sitelerini ikinci plana atabilir. Bu nedenle firmanın sitesini tek başına değil, portföy ve referanslarla birlikte değerlendirin.
Tasarım taslağını beğenmezsem ne olur?
Sözleşmede tanımlanan revizyon hakları bu noktada devreye girer. Görüşlerinizi somut örneklerle anlatmak, tasarımcının doğru yöne dönmesini hızlandırır. Birkaç turdan sonra hâlâ uzlaşılamıyorsa, işin o aşamaya kadarki bölümünün nasıl ücretlendirileceği ve sözleşmenin nasıl sonlandırılacağı önceden yazılmış olmalıdır. Ödemeleri teslim aşamalarına bölmek, böyle bir ayrılıkta hesabı kolaylaştırır.
Firmayla yollarımız ayrılırsa sitem kapanır mı?
Adres kaydı ve sunucu hesabı sizin adınıza açılmışsa, siteniz firmayla yollarınız ayrıldığında da yayında kalır. Yeni bir ekip, yönetici erişimini devraldıktan sonra işi kaldığı yerden sürdürebilir. Hesaplar firmanın üzerindeyse devir için onun iş birliğine ihtiyaç duyarsınız. O yüzden ayrılık hâlinde nelerin, hangi süre içinde teslim edileceğini sözleşmeye eklemek akıllıca olur.
Düşük fiyatlı bir teklif her zaman risk midir?
Her zaman değil. Aynı kapsamı anlatan iki Ağrı web tasarım firması teklifi arasından düşük olanı seçmek elbette mantıklıdır. Sorun, düşük rakamın kapsamdan çıkarılan işlerle elde edilmesidir. İçerik girişi, mobil kontroller, eğitim ya da destek süresi teklifte yoksa, bu işler sonradan ayrı bir fatura olarak gelebilir.
